Ontdek de oude woeste gronden op de fiets (55/28 km)

De Brink Den Ham

De Brink in Den Ham is een oud centraal punt gelegen tussen de verschillende buurtschappen. In het verleden was het ook dé plek waar handelaars zich vestigden. Samen met de kerk staat de Brink dan ook aan de wieg van het dorp. Vroeger was het slechts een weide.

In de 19e eeuw liepen de kippen van de aanwonenden nog vrij rond over de Brink. Berucht was Den Ham begin 9e eeuw om de 8 herbergen in het dorp, waarvan 6 op de Brink en de naaste omgeving. De eerste school in Den Ham was in de 17e eeuw te vinden aan de Brink. Hier verscheen later het gemeentehuis.

Tegenwoordig is de Brink het middelpunt van het dorp met een mooi terras. In de zomermaanden is het gezellig vertoeven tijdens de Hammer Brinkdagen met braderie, live muziek en andere activiteiten. Begin december is de Brink het decor van het Historisch Schouwspel dat vele honderden bezoekers trekt

Eerder Achterbroek

Ten zuiden van Ommen, vlak bij het dorp Den Ham ligt een meer dan schitterend natuurgebied van Natuurmonumenten. Het gebied omvat ongeveer 300 hectare en is bekend om zijn historische boerderijen, akkers, weilanden en bloemrijke bermen.

Hier worden de vochtige gronden uitsluitend gebruikt om te hooien of vee te weiden. Het iets hoger gelegen land is voor de akkers en de wegen.

Stuw van Archem

Bij Archem stroomt de Linderbeek in de Regge. De oude klepstuw raakte in 2012 beschadigd door hoogwater en werd daardoor onbruikbaar, waarna 200 meter stroomopwaarts een noodstuw werd aangelegd. Eind 2022 is deze vervangen door een definitieve stuw met vaste drempel en een vistrap van 1,2 kilometer.

Velderberg

In natuurgebied Velderberg is Waterschap Regge en Dinkel in 2005 begonnen met het herstel van oude rivierbeddingen van de Regge. Op een topografische kaart is aan de loop van de oude gemeentegrenzen goed te zien hoe bochtig de Regge vroeger was. De oude situatie is zo veel mogelijk teruggebracht.

Her-meanderende Regge

Langs dit stuk van de Regge zien we eigenlijk de derde vorm van de Regge in twee eeuwen tijd. Van natuurlijke bochten naar kanalisatie en weer terug naar aangelegde bochten. Alle drie zijn ze nog goed zichtbaar. Met name de overgebleven rechte stukken vallen op.

Vistrap

De Regge gaat hier via een duiker onder het Overijssels Kanaal door. Via de vistrap kunnen vissen paaigebieden stroomopwaarts bereiken. Het Overijssels Kanaal, dat Zwolle en Deventer verbond met Twente, werd in 1855 geopend en in 1964 voor de scheepvaart gesloten.

Het water van het kanaal wordt nu via een duiker onder de vistrap geleid. Meer uitleg op het informatiepaneel van Waterschap Regge en Dinkel.

Buurtschap Egede

Egede, onderdeel van de gemeente Hellendoorn, ligt 5 km ten noorden van Hellendoorn en grenst in het zuiden aan het Overijssels Kanaal en in het westen aan de Regge. Egede kende vroeger door de ligging aan de Regge een grote bloei in landbouw, transport en visserij.

De buurtschap is genoemd naar de voormalige havezate Egede, die voor het eerst werd genoemd in 1382. Er zijn nog enkele bescheiden restanten van deze havezate zichtbaar op een boerenerf. De toegangspoorten staan nu bij het huis Bellinckhof in Almelo.

De Tatums

Dit gebied is gelegen nabij de buurtschap Marle aan de oostkant en de buurtschap Eelen en Rhaan aan de westkant. Ook hier zijn oude meanders hersteld en is de oorspronkelijke gekanaliseerde Regge kilometers langer geworden door alle krommingen die zijn aangebracht.

Je ziet hier een mooi voorbeeld hoe het oorspronkelijke landschap weer is teruggebracht. Je ziet weer essen, houtwallen, laaggelegen graslanden en elzensingels, kenmerkend voor dit gebied van vroeger.

Marsdijk, Hellendoorn

Vanaf landgoed Schuilenburg gaat een lange rechte weg naar het noordwesten. Vanwege de ligging van de weg in het vochtige natte gebied tussen de Regge en de heuvelrug heette de weg vanouds de Marsdijk. Mars is de aanduiding van vochtige zandgronden die vooral als weiland en hooiland gebruikt werden.

Tegenwoordig is het ook de scheiding tussen het natuurgebied langs de Regge en het boerengebied meer landinwaarts. In het natuurgebied liggen talrijke meanders van de Regge die vroeger waren afgesneden om de Regge sneller zijn water kwijt te laten raken.

In de afgelopen jaren is het gebied door de provincie aangewezen als Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Vervolgens heeft het waterschap samen met Landschap Overijssel en de gemeente Hellendoorn het gebied heringericht voor water en natuur. En natuurlijk als zeer geliefd wandel- en fietsgebied.

Landgoed Schuilenburg

Landgoed Schuilenburg, aan de Regge heeft een rijke historie als het gaat om veldslagen en oorlogen. Van het kasteel zijn slechts de verhalen bewaard gebleven, maar de herbouwde contouren van de gracht zijn nog wel te zien. Op het terras van Schuilenburg kunt u genieten van een kopje koffie.

Na knp 14 kom je na ong. 5 km op de Piksenweg. 1e weg rechtsaf (voor huisnummer 27) de Schaddenbeltsweg in. (afwijking van de knooppunten). Volg hierbij het fietswegwijzerbord richting Rijssen. Schaddenbeltsweg 6 is de locatie van de Weuste. Aan het eind van de Schaddenbeltsweg linksaf naar knp 45.

De Weuste

Dit is boerderij De Weuste uit de serie 'Woeste Grond' van AVROTROS. Het betreft een voormalige melkveehouderij dichtbij het Wierdense Veld die door de provincie Overijssel is opgekocht vanwege stikstofuitstoot, maar als set dient voor de dramaserie over drie generaties van de familie Ottink.

Wierdense Veld en Markegrens

Langs de Westerveenweg staan we exact op de scheiding van de dorpsgebieden van Notter en Huurne. Een rechte grenslijn in een oud veengebied. Aan de westkant lag het Notterveen, aan de oostkant het Huurnerveld. De buurtschappen bestaan nog steeds. Het veengebied heet tegenwoordig het Wierdense Veld.

Het hoogveenlandschap strekte zich nog maar anderhalve eeuw geleden uit van het Notterveen tot aan de Engbertsdijksvenen. Het moet een enorme, boomloze vlakte zijn geweest. Op die vlakte werden door de dorpen rechte grenzen getrokken. De rechte weg hier is de grens tussen Notter en Wierden.

Erve Ten Hove

Een boerenerf uit het begin van deze eeuw, met voor op het erf een traditioneel vormgegeven boerderij van het hallenhuistype met de noklijn parallel aan de weg. Het boerenerf verkeert in ongeschonden staat, zowel de gebouwen als de oorspronkelijke groenstructuur van het erf zijn nog geheel intact.

Mooi voorbeeld van eenvoudige agrarische bedrijfsvoering aan het begin van het jaar 1900. Een ruimtelijke en functionele relatie van de boerderij met de andere gebouwen op het erf onderling, en beeldbepalende ligging aan de weg. Verder een gecombineerde schuur en stal en een bakhuis.

Hexelsche Flier

Op slechts enkele plekken zijn de natte, moerassige laagtes nog goed te herkennen. Dit is er één van. Zittend op het bankje kun je de uitgestrekte moerassen voor je zien. Met her en der sporen van oude bewoning, zoals de naam Galgenbelt.

Daarlesche Flier

Wanneer er bij moerassen ook mineraalrijk grondwater naar boven komt lijkt het erop dat de veldnaam -flier wordt gebruikt. Met kades eromheen kan het water stagneren en de mineralen bezinken. Dat gebeurde hier ook bij het Daarlesche Flier. Hoogtes worden in dat natte landschap apart benoemd.

Watertoren Daarle

De watertoren in Daarle is ontworpen door Duecker & Co, Duisburg en gebouwd in 1934. De watertoren heeft een hoogte van 33,7 meter en heeft een waterreservoir van 145 m³. In 2004 heeft watermaatschappij Vitens uit Zwolle de watertoren verkocht.

Sluis V: waar Vroomshoop begon

Hier bij het kanaal ligt de oorsprong van Vroomshoop. Rond 1855 werd het Overijssels Kanaal gegraven, met zes sluizen tussen Zwolle en Almelo. Eén daarvan was Sluis V, vlak bij het huidige Vroomshoop. Rond deze sluis en het Separatiepunt ontstond een nederzetting.

Een nederzetting met vooral veenarbeiders, turfvaarders en later landbouwers. Het kanaal was de levensader van het jonge dorp: eerst voor turf, later voor landbouwproducten. De oorspronkelijke sluis is verdwenen, maar het monument Sluis V houdt het verhaal van dit kanaaldorp levend.

Het separatiepunt

Dit is de plek waar de kanalen zich splitsen een kanaal richting Almelo en een kanaal richting Coevorden/Zwolle

Rondje Engbertsdijksvenen

Wil je kennismaken met een zeldzaam stukje hoogveengebied? Dan is een uitstapje naar de Engbertsdijksvenen een aanrader. Het is 20 km. extra fietsen maar dan beleef je echt de woeste gronden van vroeger. Fiets hiervoor vanaf knp 32 naar 36-37-8-7-3-33-37-36-32. Vervolg daarna je route naar knp 28.

Het Zandstuvebos

140 hectare bos, aanvankelijk spontaan gegroeid op een zandverstuiving. Vroeger hoofdzakelijk naaldbomen, de laatste 20 jaar is het Ov. Landschap bezig de Zandstuve natuurlijker te maken. Door de verscheidenheid in houtsoorten en het aangrenzende landbouw gebied ideaal voor roofvogels.