Spannende geschiedenis

Van de kleigroeve tot de imposante ringoven. Stenen uit Twente.

Leestijd 2 minuten 185 x bekeken

In Losser werden ruim een eeuw lang stenen gebakken bij Steenfabriek De Werklust. Uniek hieraan is dat, op deze uitzonderlijke locatie, ver van de rivieren vandaan, alle productieonderdelen nog aanwezig zijn. Van de kleigroeve tot de imposante ringoven met zijn 45 meter hoge schoorsteen, vanuit de verte zichtbaar in het prachtige Twentse landschap. Het is niet voor niets dat in 1999 De Werklust werd aangewezen als Rijksmonument!

Bekijk video
Bekijk video

De industriële revolutie in de 19e eeuw had grote gevolgen voor het landschap en de samenleving. Het zorgde voor een enorme stijging van de welvaart. In Twente liggen nog vele opvallende monumenten van dit industriële verleden.

Gesteente uit de voorlaatste ijstijd

Traditioneel bevinden zich de meeste steenfabrieken langs de grote rivieren. Daar ligt de voor stenenproductie benodigde rivierklei immers voor het opscheppen. Het feit dat bij Losser ook een steenfabriek kon bestaan heeft alles te maken met een afzetting van keileem en zwerfstenen tijdens de voorlaatste ijstijd, ongeveer 130.000 jaar geleden, de laagte Osse/Losserhof. Die keileem bleek bijzonder geschikt voor het maken van bakstenen.

Fabrieksmatige productie

In 1910 startte hier de fabrieksmatige productie van stenen. Daarvoor werd een steenpers geïnstalleerd, aangedreven door een stoommachine. De watertoren, nog steeds zichtbaar op het terrein, diende als waterreservoir voor de stoomopwekking. De benodigde steenkool kwam aan via de spoorlijn die in 1903 was aangelegd tussen Gronau en Oldenzaal. De gebroeders Osse kochten de fabriek in 1923. In 1933 schaften ze een graafmachine aan, die een einde maakte aan de zware handenarbeid. Een diesellocomotief en lorries brachten de klei-grondstof naar de vormloods. Daar was een pompinstallatie die water uit een ruim 40 meter diepe put omhoog pompte. Zo werd de klei samen met water en kalk machinaal vermengd. De kleimassa werd erna tot een lange streng geperst en met behulp van staaldraden tot kleihompen gesneden. De kleihompen werden hierna handmatig in vormbakken geperst. Vervolgens namen machines het werk weer over voor het afstrijken van overtollige klei, het omkeren van de vormbakken op planken en het transport via een ingenieus kabelsysteem naar de droogloodsen, ook wel haaghutten genoemd. Daarna kwam het laatste deel van het proces: het bakken van de stenen in de ringoven.

Ringoven

De ringoven van De Werklust telt 18 gewelven, zogenaamde kamers, die in elkaar overlopen. In de buitenmuren van de ringoven zitten op vaste afstanden openingen (poorten) voor het in- en uitkruien van de stenen. In de binnenmuur zijn afsluitbare openingen, die in verbinding staan met het rookkanaal, uitmondend in de schoorsteenpijp. Dit leverde – op een temperatuur van meer dan 1.000 graden! – per stookronde tweehonderdvijftigduizend stenen op. Via openingen aan de bovenzijde van de ovens, kon de stoker brandstof (kolen) toevoegen om de oven op temperatuur te houden. Dit ging door tot het moment dat de stenen klaar waren met bakken en met de kruiwagen uit de oven konden gekruid.

Wat vind je van de informatie op deze pagina?

Deel dit artikel met vrienden

Meer verhalen uit Twente

  1. Doe-tips

    7 toffe kerstmarkten in Twente. Minstens zo leuk als Duitsland

    Geschreven door Nicoline
  2. Op eigen wijze

    Dit is waarom Tukkers 'anbloazn' en 'afbloazn' op de midwinterhoorn.

    Geschreven door Bertine & Vincent
  3. Typisch Twents

    24 uur in de stad: Zoek de grens op in Enschede. Voel je thuis en verwen jezelf!

  4. Slaaptijd!

    Hoe Scandinavisch wil je het hebben in Twente? Thuiskomen doe je hier.

    Geschreven door Bertine

Tip je vrienden

facebook twitter